Nuance

In de geest van Kerstmis, met een goed glas wijn in de hand, terug leunend in mijn luie herenstoel, heb ik, in alle rust en met gepaste distantie tot de waan van de dag, de stand van het land eens goed tot me laten doordringen. Een land, dat zich massaal laat mobiliseren door een 6 jarig doodziek kind, dat met een nagellak-actie meer dan anderhalf miljoen euro bijeenbrengt voor zieke leeftijdsgenootjes elders in de wereld. Een land ook, waar je na een weerzinwekkende aanslag op een Kerstmarkt, straffeloos een regeringsleider kunt portretteren met bloed aan haar handen. Dat land dus. Waar we ons grof vuil gewoon naast de papier- en plastic container dumpen; waar een ochtendkrant zonder fact checks in chocoladekoppen schreeuwt, dat Kerstmis – na Zwarte Piet – in de ban gaat en waar ze jaar na jaar de omzetrecords in supermarkten breken omwille van de lieve tafelvrede op die ene dag. Die ene familiedag per jaar, waarop we massaal de kerken bevolken en uit volle borst meezingen over vrede op aard en meer van zulks.

Nederland, waar 81 politieke partijen – sinds 24 december zelfs 82 – zich aanmeldden om deel te nemen aan de parlementsverkiezingen van maart 2017. Datzelfde Nederland, waar sommige politici het debat mijden, om in plaats daarvan in de rechtszaal – en dus zonder lastige interrupties – het eigen gelijk te kunnen bepleiten. Het land dat zijn wereldwijde reputatie van onderscheidende tolerantie in sneltreinvaart teniet doet. Waar het ooit zo succesvolle, maar inmiddels verpauperde poldermodel is uitgevonden. En waar lokale en nationale politici bij de minste of geringste nuance in hun meningsvorming – vooral op sociale media – direct worden weggezet als pluche-geil, racist, antidemocraat of linkse elite, al naar gelang de acute frustratie van de afzender. Vaak nog geïllustreerd met allerhande knip- en plakwerk, resulterend in afbeeldingen van pistolen tegen de slaap van de geadresseerde of galgafbeeldingen met zijn of haar hoofd in de strop.

Deze stand van het land toont in mijn ogen vooral het gebrek aan nuance in de samenleving anno 2016 aan. Het gemis aan de bereidheid om je af te vragen: kan het misschien ook anders? Is het soms ook anders? Want ja, het kan ook best anders. En het is vaak ook anders; als we maar bereid zijn even verder te kijken en verder te denken. Moet de discussie over extremisme louter gaan over haatpredikers en moskeeën? Moet je als columnist HAP per se als extreem links diskwalificeren? Moeten ze daar in de gemeenteraad doen wat ik wil; want zo niet, dan is dat toch het zoveelste bewijs van falende lokale politiek?

Het hoeft niet, er zijn keuzes. Keuzes die je maakt op basis van argumenten, van hoor en wederhoor, van dialoog. Het gesprek dat je alleen kunt aangaan als je bereid bent elkaar op te zoeken. En natuurlijk krijgt nooit iedereen in alles gelijk; teleurstellingen zijn onontkoombaar. Belangrijk is, dat gedachten zijn gewisseld, dat meningen zijn gedeeld in de bereidheid je te laten overtuigen. Zonder die mogelijkheid vooraf al te hebben uitgesloten.

Op de drempel naar een verkiezingsjaar wens ik ons land toe, dat zijn huidige en nieuwe inwoners in de gelegenheid en in staat zijn de nuance in denken en handelen te hervinden. Opdat we in meerdere opzichten deel uitmaken van wat we onze samenleving noemen.